Κυριακή, 28 Σεπτεμβρίου 2014

Μισές (πλατωνικές) αλήθειες...



γράφει ο Βασίλης Πανδής

Επιλεκτική μνήμη φαίνεται να έχουν μερικοί, δίνοντας έμφαση στις μισές αλήθειες...
Είδαμε πρόσφατα να έρχεται στο προσκήνιο ένα απόσπασμα από την "Πολιτεία" του Πλάτωνα, στο οποίο ο Σωκράτης παρομοιάζει την αθηναϊκή δημοκρατία του καιρού του με ένα καράβι ακυβέρνητο. Αφενός ο καπετάνιος του είναι βαρήκοος, μύωπας και άσχετος με τα της ναυτικής τέχνης και αφετέρου τα μέλη του πληρώματος διαρκώς φιλονικούν για το ποιος θα είναι ο επόμενος καπετάνιος. Στη συνέχεια, αφού ξεφορτωθούν το νυν καπετάνιο, οι ναύτες επιδίδονται σε ένα διαρκές φαγοπότι δίχως να νοιάζονται για την αβέβαιη πορεία του καραβιού τους.
Αυτά είπε, κύριοι, ο Σωκράτης. Δεν έμεινε μοναχά στις ευθύνες του ανίκανου καπετάνιου. Καυτηρίασε και τη συμπεριφορά του οιουδήποτε όχλου, ο οποίος ώσπου να πιάσει την κουτάλα, κάνει "επαναστατική γυμναστική" και φωνάζει "Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία".

Το κείμενο σε νεοελληνική απόδοση Ιωάννη Γρυπάρη:
«Φαντάσου λοιπόν […] ο καραβοκύρης πρώτα να είναι πιο σωματώδης και πιο δυνατός απ’ όλους που είναι μες στο καράβι, μα να είναι μαζί και κάπως κουφός, να μη βλέπει και πολύ καλά και να μην καταλαβαίνει και πάρα πολλά πράματα από τη ναυτική τέχνη· οι ναύτες να μαλώνουν μεταξύ τους για την κυβέρνηση του πλοίου και να έχει ο καθένας την αξίωση να την πάρει αυτός απάνω του, χωρίς ποτέ του να έχει μάθει την τέχνη κι ούτε να μπορεί να μη πει μήτε με ποιον δάσκαλο μήτε ποιον καιρό την έμαθε, αλλά, μάλιστα και να υποστηρίζει πως αυτή δεν είναι πράγμα που διδάσκεται, κι αν κανείς λέει το εναντίον, να είναι έτοιμος να τον κομματιάσουν· φαντάσου τους ακόμα να κρέμονται όλοι τους απάνω στον καραβοκύρη και να τον παρακαλούν και να κάνουν το παν για να τους δώσει στο χέρι το τιμόνι, κι αν δεν το επιτύχουν και προτιμηθούν άλλοι, να τους σκοτώσουν και να τους ρίχνουν στη θάλασσα, έπειτα να μεθύσουν τον καλό τους καραβοκύρη ή να τον ποτίσουν με κανένα ναρκωτικό, ή να τον ξεφορτωθούν με όποιον άλλο τρόπο, και τότε να γίνουν αυτοί κύριοι του καραβιού, να ριχτούν στις προμήθειες και να το στρώσουν στο φαγοπότι και στο γλέντι, ενώ το καράβι θα πηγαίνει όπως φαντάζεται πια κανείς πως θα πηγαίνει· κι εκτός απ’ αυτά, να επαινούν και να ονομάζουν άξιο ναυτικό και κυβερνήτη και έμπειρο σ’ όλα τα ζητήματα της τέχνης εκείνον που τα καταφέρνει μια χαρά να τους βοηθήσει να πάρουν με το καλό ή με το κακό τη διοίκηση από τα χέρια του καραβοκύρη, ενώ κάθε άλλον που δεν είναι τέτοιος, τον κατηγορούν γι’ άχρηστο, χωρίς να είναι σε θέση να καταλαβαίνουν πως ο αληθινός κυβερνήτης πρέπει να το έχει δουλειά του να ξέρει τα γυρίσματα της χρονιάς, τις ώρες και τις εποχές, τον ουρανό, τ’ άστρα, τους ανέμους και ότι άλλο σχετίζεται με την τέχνη, αν πρόκειται να είναι στ’ αλήθεια κυβερνήτης του καραβιού· πως όμως θα το κυβερνήσει, είτε θέλουν είτε δεν θέλουν μερικοί από το πλήρωμα, αυτό νομίζουν πως δεν χρειάζεται καμιά ιδιαίτερη μάθηση ή τέχνη που να μπορεί να την αποκτήσει κανείς εκτός από την καθαυτό κυβερνητική· σε ένα λοιπόν καράβι που συμβαίνουν όλ’ αυτά, και βρίσκονται σ’ αυτή την κατάσταση τα πληρώματα, ποιαν ιδέα νομίζεις πως θα είχαν οι ναύτες για έναν αληθινό κυβερνήτη; Δε θα τον ονόμαζαν πραγματικά μωρολόγο άνθρωπο και μετεωροσκόπο και άχρηστο γι’ αυτούς;»
(Πλάτωνα, Πολιτεία, 488a-489a) 
Πηγή κειμένου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ...